Nowość Porównywarka samochodów
Napęd

Skrzynia biegów w aucie elektrycznym — przekładnia jednobiegowa

Samochód elektryczny nie ma skrzyni biegów w klasycznym sensie – zamiast wielobiegowej przekładni ze sprzęgłem ma jeden stały przekładnik, tzw. reduktor, który łączy silnik z kołami przez pojedyncze, niezmienne przełożenie. Odpowiedź na pytanie, czy samochód elektryczny ma skrzynię biegów, brzmi więc: nie potrzebuje jej, bo silnik elektryczny dostarcza pełny moment obrotowy od zera obrotów i pracuje efektywnie w bardzo szerokim zakresie prędkości obrotowej. Nielicznym wyjątkiem są modele z przekładnią dwubiegową, stosowaną dla podniesienia prędkości maksymalnej i sprawności przy jeździe autostradowej.

Dlaczego samochód elektryczny nie ma skrzyni biegów

Krótka odpowiedź na pytanie, czy samochód elektryczny ma skrzynię biegów, brzmi: nie w klasycznym rozumieniu. Silnik spalinowy ma wąski zakres obrotów dający sensowną moc, dlatego potrzebuje kilku przełożeń, żeby auto ruszyło z miejsca i jechało autostradą bez wycia. Silnik elektryczny działa inaczej – pełny moment obrotowy ma dostępny niemal od zera, a użytecznie pracuje w zakresie sięgającym kilkunastu tysięcy obrotów na minutę. To trochę jak zamiana roweru z przerzutkami na hulajnogę elektryczną: nie trzeba już żonglować przełożeniami, żeby jechać efektywnie i wolno, i szybko.

Dlatego zamiast skrzyni biegów elektryki mają przekładnię o stałym przełożeniu, zwaną reduktorem – pojedynczy zestaw kół zębatych, który obniża wysokie obroty silnika do prędkości obrotowej kół i mnoży moment obrotowy. Efekt: brak sprzęgła i brak szarpnięcia przy zmianie biegu, bo żadnej zmiany biegu nie ma. W specyfikacjach bywa to opisane jako „jednobiegowa (EV)” albo „jednobiegowa (stałe przełożenie)”.

Wyjątkiem potwierdzającym regułę jest Porsche Taycan – pierwszy seryjny elektryk z dwubiegową skrzynią na tylnej osi (premiera 2019). Pierwszy bieg, o przełożeniu około 15:1, odpowiada za przyspieszenie, drugi, około 8:1, pozwala jechać z prędkością przelotową przy niższych obrotach i wyższej sprawności. To rozwiązanie mechanicznie złożone i drogie, dlatego pozostaje rzadkością – większość producentów stawia na prostszy reduktor jednobiegowy.

Skrzynia biegów w chińskich samochodach elektrycznych

Zdecydowana większość chińskich elektryków – od kompaktowych modeli po flagowe sedany – korzysta z jednobiegowej przekładni o stałym przełożeniu. Tak działają między innymi Xiaomi SU7, Xiaomi YU7 czy XPENG Mona M03, a także osiągowe warianty Zeekr 001 z czterema silnikami, gdzie dodatkowa moc nie przekłada się na potrzebę wielobiegowej skrzyni. Nawet skrajnie mocny BYD Yangwang U9, z czterema silnikami i mocą 960 kW, rozpędzający się do 100 km/h w 2,36 sekundy, opiera się na osobnym, jednobiegowym reduktorze przy każdym silniku, a nie na wielobiegowej skrzyni.

Chińscy producenci poszli dalej niż europejscy w integracji układu napędowego. BYD w platformie e-Platform 3.0 (od 2021) łączy przekładnię z silnikiem, sterownikiem i ładowarką pokładową w jeden moduł „8 w 1”. Podobnie Huawei z pakietem DriveONE – zintegrowanym zestawem silnik-sterownik-reduktor „3 w 1”, stosowanym w chińskich elektrykach segmentu A-C, inaczej niż w części zachodnich konstrukcji z komponentami rozproszonymi. Ciekawostką jest BYD e3, model do nauki jazdy z wirtualnym sprzęgłem i drążkiem zmiany biegów, choć pod maską pracuje typowy dla elektryka układ jednobiegowy.

Na co zwrócić uwagę przy zakupie auta elektrycznego bez skrzyni biegów

Brak wielobiegowej skrzyni to mniej elementów mogących się zepsuć: nie ma sprzęgła ani oleju przekładniowego wymienianego jak w klasycznej skrzyni. Minusem jest to, że przy bardzo wysokich prędkościach zasięg spada szybciej niż w mieście, bo silnik pracuje poza optymalnym zakresem obrotów – ten problem, kosztem złożoności, rozwiązuje przekładnia dwubiegowa w Taycanie.

W specyfikacji oferty warto sprawdzić pole „skrzynia biegów” lub „przekładnia” – przy elektryku powinno tam być „jednobiegowa”, „reduktor” albo „stałe przełożenie”. Liczba biegów większa niż jeden to zwykle sygnał, że auto jest hybrydą – hybrydy bywają wyposażone w E-CVT, DHT albo klasyczny DCT, czyli architekturę inną niż w BEV.

Typ napędu Liczba biegów Charakterystyka
Elektryczny (BEV) 1 (rzadko 2) Stałe przełożenie, brak sprzęgła
Hybryda z E-CVT brak klasycznych biegów Bezstopniowa zmiana planetarna
Hybryda z DHT kilka trybów sprzęgania Dedykowana przekładnia hybrydowa
Hybryda z DCT zwykle 6-7 Klasyczna dwusprzęgłowa skrzynia

Najczęstsze pytania

Czy samochód elektryczny ma skrzynię biegów?

Nie w klasycznym sensie – większość elektryków ma jednobiegową przekładnię o stałym przełożeniu, czyli reduktor, a nie skrzynię z wieloma biegami do wyboru. Wynika to z charakterystyki silnika elektrycznego, który ma pełny moment obrotowy od zera obrotów i pracuje efektywnie w bardzo szerokim zakresie prędkości obrotowej.

Czy auto elektryczne ma sprzęgło?

Nie – skoro nie ma zmiany biegów, nie ma też potrzeby rozłączania napędu na czas przełączenia przełożenia. Wyjątkiem edukacyjnym jest BYD e3, przeznaczony do nauki jazdy, w którym producent zasymulował wirtualne sprzęgło i drążek zmiany biegów, mimo że mechanicznie auto ma typowy dla elektryków układ jednobiegowy.

Czy w elektryku są biegi?

W zdecydowanej większości modeli nie ma biegów do wybierania – jest jedno stałe przełożenie działające od ruszenia z miejsca aż do prędkości maksymalnej. Nielicznym wyjątkiem są konstrukcje z przekładnią dwubiegową, jak Porsche Taycan, gdzie drugi bieg poprawia sprawność przy prędkości przelotowej.

Czy Tesla ma skrzynię biegów?

Nie – Tesla, podobnie jak większość producentów elektryków, w tym chińskich, stosuje jednobiegową przekładnię o stałym przełożeniu. To rozwiązanie tańsze i prostsze mechanicznie niż wielobiegowa skrzynia, a przy charakterystyce silnika elektrycznego w pełni wystarczające.

Czy są samochody elektryczne z dwoma biegami?

Tak, choć to rzadkość – najbardziej znanym przykładem jest Porsche Taycan z dwubiegową skrzynią na tylnej osi, gdzie pierwszy bieg odpowiada za mocne przyspieszenie, a drugi za wyższą sprawność przy prędkości autostradowej. Wśród chińskich elektryków dominującym rozwiązaniem pozostaje jednak pojedyncze, stałe przełożenie.

W ofercie: 2707 aut z technologią Przekładnia jednobiegowa

Wszystkie auta →